AMSTERDAM - Ze hebben er de middelen, de gebouwen en de vergaderstructuren voor en toch doen ze vrijwel niets om ons te helpen. Een noodkreet uit de praktijk die gisteren klonk uit de mond van een voorganger in een migrantenkerk. En hij was niet de enige die, tijdens het symposium 'Niet-westers pentecostalisme in Nederland' de gevestigde kerken opriep meer om te zien naar hun nog jonge, 'allochtone' zusterkerken.

Vanuit de kerkzaal van de VU, op de bovenste verdieping van het gebouw van de Vrije Universiteit (VU), hebben de zeventig bezoekers van het symposium een prachtig uitzicht over Amsterdam. In de verte zijn wat kerktorens te onderscheiden tussen de optrekkende ochtendmist. En binnen is het eigenlijk net zo. Hoewel het symposium vooral zou gaan over in Nederland gevestigde Pinkstergemeenten, gesticht en bezocht door buitenlanders, gaat de discussie al snel over de afstand tussen 'de kerken' en 'de migranten'. De kloof blijkt groot.

,,Veel migranten vinden de gevestigde kerken saai, koud en kil. Ze voelen zich niet thuis en haken daarom al snel af'', zegt Claudia Waehrisch, protestants migrantenpastor in Duitsland. ,,En dat is helemaal niet raar. Ik bespeur in de gevestigde kerken een neurotische angst voor emotie en aanbidding. Gereformeerde voorgangers staan in Duitsland wel te joelen en te dansen in het voetbalstadion, maar in de kerk niets van dat alles. Misschien is die cultuur wel de reden dat de pinksterbeweging in heel de wereld groeit, behalve in Europa.''

Bovendien botsen de culturen tussen 'oud' en 'nieuw' volgens Waehrisch. ,,De groei van de migrantenkerken, dat is werk van de Heilige Geest: ongeleid, volgens zijn plan. Onze kerken daarentegen zijn overgeorganiseerd en -gestructureerd, met weinig ruimte voor vernieuwing. Het is logisch dat dat botst.''

De gevestigde kerken moeten volgens haar meer leren luisteren. ,,Hebt u zich wel eens afgevraagd of de migrantenkerken er misschien wel zijn om ons te helpen, in plaats van andersom? Europa is zendingsgebied geworden, realiseer dat wel.''

Medestanders

Klinkt allemaal mooi: luisteren naar migrantenkerken en met ze in gesprek gaan, maar willen zij dat wel? Volgens dr. Frans Wijsen, hoogleraar missiologie in Nijmegen zijn er veel 'nieuwe' kerken die helemaal geen behoefte hebben aan integratie. ,,Die kerken bieden een veilige thuishaven voor migranten en hun voorgangers zien het als hun roeping om alleen onder hun eigen bevolkingsgroep te werken.'' Daarmee komt hij op een van de oorzaken van de groei van deze kerken in Nederland. ,,Daar liggen niet alleen spirituele, maar vooral ook psychologische redenen aan ten grondslag. Je zult maar als immigrant alleen in een vreemd land zitten, dan ga je op zoek naar medestanders.''

De Britse onderzoeker Allan Anderson wijst erop dat de groei van de pinksterbeweging in Nederlandse allochtone kringen, ook te maken zou kunnen hebben met het door hem geconstateerde feit dat de traditionele kerken hun 'voeling' met de hedendaagse wereld verloren hebben. ,,De charismatische kerken proberen weer een brug te slaan naar de belevingswereld van de moderne mens. Dat doen ze misschien niet naar ieders tevredenheid, maar ze proberen het tenminste.''

Doen

,,Genoeg gepraat'', zegt de Zwitser dr. Walter J. Hollenweger, een van de grondleggers van het wetenschappelijke onderzoek naar de pinksterbeweging. ,,We moeten stoppen met praten en gewoon gaan doen. Ga als christenen gewoon samen dingen doen met christenmigranten, Je zult merken dat theologische verschillen dan in een heel ander licht komen te staan.''

Claudia Waehrisch sluit zich daarbij aan, maar pleit bovendien voor het aanstellen van 'Barnabassen', mensen die de dialoog tussen verschillende kerkelijke culturen op gang weten te brengen.

Het zijn veel aanbevelingen en tips, waarmee de aanwezigen naar huis terug kunnen. Ze krijgen er nog een paar mee, en wel van Tom Marfo, voorganger van een Afrikaanse kerk in Amsterdam. ,,Toen wij als christenen naar Nederland kwamen, verwachtten wij een welkomstcomité van de plaatselijke kerken. In plaats daarvan werden we tijdens een vergadering diplomatiek welkom geheten. Wij zijn er achter gekomen dat de Hollandse manier van gemeenschap beleven, in werkelijkheid vrij afstandelijk is.''

Terwijl veel migrantenkerken voor hoge huren zondags dure sporthallen en theaters afhuren om hun diensten te beleggen, staan er Nederlandse kerken leeg. Marfo begrijpt dat niet en vraagt om hulp. ,,Jullie kunnen ons helpen met jullie middelen en gebouwen, doe dat dan ook. Jullie zitten midden in de Nederlandse vergaderstructuren waar belangrijke besluiten vallen. Mijn vraag is: geef ons daar een ingang, zodat wij onze stem kunnen laten horen. En vanzelfsprekend zijn jullie altijd van harte welkom om ook eens bij ons te komen kijken.''